Prof. Dr. Adnan Turani
Türk çağdaş resim sanatının soyut ekoldeki öncülerinden; Türk sanat literatürünün temel başvuru kaynaklarını kaleme alan bilge sanat tarihçisi ve akademisyen.
Türk çağdaş resim sanatının soyut ekoldeki öncülerinden; Türk sanat literatürünün temel başvuru kaynaklarını kaleme alan bilge sanat tarihçisi ve akademisyen.
1925 yılında İstanbul Beşiktaş'ta doğan Prof. Dr. Adnan Turani, İstanbul Öğretmen Okulu'nun ardından 1945'te yetenek sınavlarını kazanarak Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Resim-İş Bölümü'ne girdi ve 1948 yılında mezun oldu. Bir süre resim öğretmenliği yaptıktan sonra kazandığı devlet bursuyla 1953'te Almanya'ya gitti. Münih Güzel Sanatlar Akademisi'nde Franz Nagel, Stuttgart Güzel Sanatlar Akademisi'nde Willi Baumeister ve Henninger, Hamburg Güzel Sanatlar Akademisi'nde ise Heinz Trökes atölyelerinde eğitim görerek Avrupa soyut sanatının ve Bauhaus ilkelerinin kuramsal temellerini özümsedi.
1959'da Türkiye'ye dönen Turani; Gazi Eğitim Enstitüsü, Hacettepe Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü'nde kurucu öğretim üyeliği ve bölüm başkanlığı yaptı. 1973'te doktor, 1978'de doçent, 1986'da profesör unvanını aldı. 'Dünya Sanat Tarihi', 'Sanat Terimleri Sözlüğü', 'Batı Anlayışına Dönük Türk Resim Sanatı' ve 'Resimde Geometri' gibi Türkiye'de plastik sanatlar eğitiminin temel başvuru kaynakları haline gelen anıtsal kitapları kaleme aldı. Birleşmiş Ressamlar ve Heykeltıraşlar Derneği'nin (BRHD) kurucuları ve onur üyeleri arasında yer alarak Türk sanat ortamının kurumsallaşmasına ömrünü adadı.
"Sanat doğayı kopyalamak değil; doğadaki gizli tınıyı, ritmi ve insanın özgürlük arzusunu lekenin ve çizginin saf enerjisiyle yeniden var etmektir."
Adnan Turani'nin sanatsal ve düşünsel evreninin merkezinde 'özgürlük, mantıksal disiplin ve içtenlik' yer alır. Turani'ye göre soyutlama, keyfi bir karmaşa veya biçim bozuşumu değil; sanatçının zihnindeki geometrik mantık ile fırçanın kontrolsüz gibi görünen ama yüksek bir iç disipline dayanan lirik coşkusunun mükemmel dengesidir. Boyanın tuval üzerindeki yoğun dokusal varlığı (pentür lezzeti) ve çizginin kıvraklığı, tıpkı müzikteki polifonik sesler gibi kendi melodisini yaratmalıdır.
Resimlerinde müzik, dans ve doğa en belirleyici tinsel esin kaynaklarıdır. Keman ve viyolonsel çalan müzisyenler ile dansçılar, somut bir anatomik temsil olmaktan sıyrılarak ışık, ritim ve renkten oluşan saf bir enerji alanına dönüşür. Turani; sanatın sadece atölyede tuval başında üretilen bir nesne değil, aynı zamanda felsefi derinliği olan, geçmişle gelecek arasında köprü kuran evrensel bir düşünce biçimi olduğuna inanmıştır.